« Anasayfa | Künye | Arşiv 20 Mayıs 2024, Pazartesi
Gündem: Kültür-
Sanat
Gündem: Hayat
40i Gündem Nöbetçi Köşe
40PENCERE
Edeb Yahu
Nedret Kudret
Erdem Bayazıt Ey!

Gölgelik
Köksal Alver
Tek Söğüt

Dil Ağacı
İbrahim Demirci
Kafı Yutanlar

Kelimeler ve Şeyler
Abdullah Harmancı
Seni Ne İhtiyarlattı?

Mızrak ve İlmihal
Ahmet Murat
İmamın Hatırlanışı

Saksağan
Osman Özbahçe
Dünya Aklıma Yatmıyor

Şiir Çıkmazı
Mehmet Solak
Kimi, Nereye Götürür Şiir?

[ Edebiyat -> Metinler ]

Mahmuzlar ya da Nietszche'nin Üslupları

Abdullah Çağıl

23.05.2008 - 02:32

Cezayir asıllı Fransız düşünür Jacques Derrida'nın, Nietzsche'nin üsluplarını incelediği "Mahmuzlar" adlı kitabı elimde duruyor. Okumaya başlamadan önce bu iki isim hakkında ne biliyorum diye kısaca zihnimi yokluyorum. Pek tabiidir ki Nietzsche zihnimi daha çok meşgul ediyor. Bilgilerimi tek bir noktaya, bu iki ismin özelliklerinin süzülüp buluştuğu ortak noktaya indirgiyorum. Karşımda iki filolog duruyor. Bu vasıf, Derrida için kullanıldığında zihinde fazla zaman kaybı yaratmadan hemen kabul görüyor, ancak dünyanın herhangi bir yerinde ismi anıldığında felsefenin hatırlandığı bir kişi olan Nietzsche için kullanıldığında, zihinde kabul görmek için daha uzun ve dolambaçlı bir yolu kat etmek zorunda kalıyor. Ne de olsa Nietzsche, Alman felsefesi konu edildiğinde kendinden daha büyük isimler arasında akla ilk gelenlerden olmuştur hep. Dilbilimciliği ona daha çok yakıştırdığımı düşünerek kitabı açıyorum. Çevirenin önsözünü Stefano Agosti'nin 'sunuş'u ve onu da François Loubrieu'nün birkaç çizimi takip ediyor.

Derrida, Nietzsche'nin yazdığı bir mektuptan kesintili alıntılar yaparak açıyor konuyu. İlk olarak üslup sorununu ele alırken, kitaba adını da veren 'mahmuz' metaforunu açıklığa kavuşturuyor. Filozofun üslubunu "sapak, mahmuz, dümen suyu" olarak nitelemektedir. Bu durumda üslup, salt bir biçem olmaktan çıkıp düşünceyi koruyan bir kalkana dönüşür. Yapı-çözüm ya da yapı-bozumun kuramsallaştırıcılarından biri olarak Derrida'dan böylesi bir kavrayış şaşırtıcı karşılanmamalıdır.

Koruyucu kalkan olarak düşündüğümüz sapaklaşan üsluba Derrida'nın 'şemsiye' demesi dikkat çekecektir. Bu kullanım, hem yumuşaklık bakımından doğru seçimdir hem de Nietzsche'nin basılmamış notları arasından çıkan ve ne demek istediği anlaşılmayan sözcükleri hatırlatması bakımından anlamlıdır. Maksadı meçhul bu sözcükler şöyledir:

"şemsiyemi unuttum
şemsiyemi unuttum"

Nietzsche'nin maksadı bizce meçhul belki ama Derrida, 'şemsiye'nin anlamıyla ilgili bir ipucu yakalamış olabilir. Filozofun kız kardeşine yazdığı bir mektuptan yola çıkarak bunun, kendini eşine adamış kadın olabileceği imasında bulunuyor. Nietzsche şöyle diyor kız kardeşine: "Sen de gönüllü kurban olmak ister gibisin, bütün sıkıntıları üstlenmek istiyorsun. Ya eniştemiz senin bu şemsiye rolünü kabullenmeni istiyor mu?"

Aslında Derrida'nın dikkat çektiği nokta, gerçekliğe çok uzak olmayabilir. Felsefe tarihinde kendi dönemine kadar kadına bu kadar gönderme yapan başka bir filozofun varlığından emin değilim. Kendinden sonrakiler için ise bir çığır açmış ve nesnelere eril-dişil nitelikler atfedilmesi yolunu sonuna kadar aralamıştır. Zaten elimdeki kitapta hiçbir bölüm yoktur ki içinde Nietzsche'nin üslubunu şekillendiren bir kadın vurgusu olmasın.

Şunu teslim etmek gerekir. Nietzsche, üslubuyla düşünce sisteminin tutarlı oluşunun ya da önermelerinin ispat edilebilirliğinin çok ötesinde bir ilgi uyandırmıştır. Düşüncesindeki gerçekliğe -daha doğrusu anlatmak istediği şeylerin bizzat kökenine- uzun ve gizemli bir yolun ardından ulaşılır. Bu yüzdendir ki Derrida'nın bu çalışması, kısalığının mazur görülebileceği bir önem taşımaktadır. Belki de bir çeşit Nietzsche okuma kılavuzu olarak düşünülebilir...

Künye:
Mahmuzlar Nietzsche'nin Üslupları
Orjinal isim: Eperons, Les Styles de Nietzsche
Jacques Derrida (Çeviri: Mehmet Baştürk)
Babil Yayınları / Felsefe Dizisi

Cezayir asıllı Fransız düşünür Jacques Derrida'nın, Nietzsche'nin üsluplarını incelediği "Mahmuzlar" adlı kitabı elimde duruyor. Okumaya başlamadan önce bu iki isim hakkında ne biliyorum diye kısaca z  
KırkpâreTümü »

» Suç Bende / Deniz Işık
» Sesinden İçmek Senin / İnci Okumuş
» Gittin / Ramazan Özer
» Akasya Ağacı / Atilla Akın
» Son / Senem Gezeroğlu
MetinlerTümü »
» İkiz Yörünge Üstü Bir Cambazın Tek Seferlik Dansı / Mehmet Uğraş
» Durak / Suat Alan
» Meydan ve Kahvehane / Necip Mahfuz'dan Çeviren: Yusuf Sami Samancı
» Mutluluk Hastalığı / Necip Mahfuz'dan Çeviren: Murat Göçer
» Fazilet Mükâfâtı / Reşat Nuri Güntekin (Çevrimyazı: Elif Hafsa)
EkstraTümü »

» Kaypak Yorgunluk / Mehmet Uğurlu
» Ne Mürid İsterim Ne De Mürşid (Üç Kitap, Üç Figür: Mevlana, Şems ve Kimya Hatun) / Mevlüt Uyanık
» Otuz İki Kısım Tekmili Birden İlhan Berk / Sıddık Akbayır
» "Renga" Üzerine / Nurullah Turan
» Tolstoy'un Ölüme Yolculuğu / Ferhat Uludere

Yorum yazabilmeniz için üye olmanız gerekiyor. Üye olmak için tıklayın.

(Üye iseniz sayfanın en üstünde sağ tarafta yer alan kısımdan giriş yapmalısınız.)


Henüz yorum yapılmamış.

Üye Girişi
Kullanıcı adı
Şifre
Beni hatırla
Şifremi unuttum!
Ücretsiz Üye Olun!
Son 10 Yorum
toplantı (10.12.2013 - 17:25)
tek söğüt (26.02.2013 - 01:08)
yok var, var var (26.02.2013 - 01:06)
Hoş bir yazı (17.08.2012 - 00:19)
beklerken (27.05.2012 - 21:07)
bir yorum (21.12.2011 - 20:20)
bir yorum (21.12.2011 - 20:13)
işte tam da böyle (18.11.2011 - 20:37)
Gitmek (18.11.2011 - 19:53)
ELİF LAM RA (28.10.2011 - 00:02)
Yorum için üye olun!