[ Haberler -> Sinema Haberleri ]

Tarihin Unuttuğu Gemiyi Belgesel Hatırladı

07.01.2007 - 12:47

Kendi beyaz, adı ise bahtı gibi kara bir gemi Karadeniz. Atatürk'ün isteğiyle 1926'da hayata geçen seyyar sergi projesinin ev sahipliğini yapan gemi, Batı Avrupa denizlerinde tam seksen altı gün yirmi iki saat; 12 ülke ve 16 liman dolaşmış.
Şimdilerde kendisi değilse de hatıraları 80 yıl önce yola çıktığı Karaköy'deki Osmanlı Bankası Müzesi'ne bir belgesel aracılığıyla geri döndü.

Tarih kitaplarının satır aralarında adına bile rastlanmayan Karadeniz, Türkiye Cumhuriyeti'ni dünyaya anlatma yüküyle 12 Haziran 1926'da demir alır İstanbul'dan. Doldurulmuş tiftik keçisinden İbrahim Çallı'nın Mustafa Kemal portresine kadar pek çok imgeyi sırtlayan gemi, hareketinden 3 ay sonra İstanbul'a döner ve unutulur gider. Kimselerin haberdar olmadığı Karadeniz'in hatırlanıp belgesele konu olma hikayesi, Hollanda'da çalışan araştırmacı Eray Ergeç'in gazete arşivlerini tararken bir Türk sergi gemisinin Hollanda'yı ziyaret ettiği haberini görmesiyle başladı. Haber, Karadeniz'in, Amsterdam Limanı'na konuk oluşunu ayrıntılarıyla anlatıyordu. Ergeç'in araştırmalarının kapsamı, devreye Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo Televizyon Bölüm Başkanı Prof. Dr. Bülent Çaplı ve ekibinin girmesiyle genişledi. Arşivler taranıp, serginin son tanıkları ve onların yakınlarıyla görüşmeler yapıldıkça, seyahatle ilgili ilginç hikayeler çıktı ortaya. Seyyar serginin izini süren ekip, Garanti Bankası ve Netherlands Culture Fund'ın katkılarıyla hazırladığı belgeselle Karadeniz gemisini sonunda gün ışığına çıkardı. Sınırlı sayıdaki fotoğraf, görüntü ve yazılardan oluşturulan "Karadeniz, Seyr-i Türkiye" belgeseli, geminin Karaköy'den Leningrad'a uzanan yolculuğunu anlatıyor. Belgeselde, uğranan limanlardaki sıcak karşılamalardan satılan ürünlere, Riyaset-i Cumhur Orkestrası'nın konserlerine birçok konuda Avrupalıların Türklerle karşılaşmasında ortaya çıkan şaşkınlık, sevinç ve saygının boyutları görülüyor. Karadeniz'in yolcuları arasında müzisyen Ahmet Ediz, sanat tarihçisi Celal Esat Arseven, Çürüksulu Belkis Hanım, gazeteci Vala Nurettin, Anadolu Ajansı'nın kurucularından Kemalettin Kamu, İstiklal Marşı'nın bestecisi Zeki Üngör, ilk kadın milletvekillerinden Mebrure Gönenç, ilk kadın heykeltıraş Nermin Faruki ve ilk kadın gazetecilerden Bedia Arseven gibi pek çok önemli isim var.

20 Mart'a dek Osmanlı Bankası Müzesi sinema salonunda ücretsiz izlenebilecek belgesele "Ulusu Tasarlamak: 1920'ler ve 1930'larda Avrupa Devletleri" isimli bir de sergi eşlik ediyor. Karadeniz'in rotasındaki Avrupa ülkelerinde aynı dönemde neler olup bittiğini anlatan sergide, 120'nin üzerinde fotoğraf ve 10 dokümanter film fragmanı ile Avrupa'nın yakın geçmişine ayna tutuluyor. Aynadan Fransa, İngiltere, Rusya, Amerika, Almanya, Hollanda, İtalya, İspanya ve Türkiye'den görüntüler yansıyor. (Bilgi için: 0 212 29216 67)

(Zaman)