Anasayfa | Knye | Ariv 18 Nisan 2021, Pazar
Gndem: Kltr-
Sanat
Gndem: Hayat
40i Gndem Nbeti Ke
40PENCERE
Mekler
Fatih zkafa
Hat Sanatnn Modern Yorumlara htiyac

Siluet

M. Feyza Yarar

feyzayarar@gmail.com

Genetik Miras: Vandalizm

01.04.2008 - 02:34

"vandalism beautiful as a rock in a cop's face" [*]

Getiimiz ay iinde haber bltenlerinde Amerikan askerlerinin Irak'taki minareleri bombalamasn izledik. Yabancs olduumuz bir ey deildi. 2005 ylnda Malviyye Camii' nin Babil kulesine benzetilen kvrml minaresinin ykl ya da igal baladndan beri hedef alnan dier eserler bu grntlerin habercisiydi. statistiklere kayp/kazan olarak giren bu veriler savan politik veya stratejik niteliinin dnda da deerlendirilmesi mecburiyetini douruyor. Zira bu grntlerde de grld gibi savaan taraflardan deil ykan/datan/bozan taraftan sz edilebilir. Bu da ortada sebeplerin deil daha ok yapsal sorunlarn varln gsterir.

Vandalizm szlklerde "bilerek ve isteyerek, kiiye ya da kamuya ait bir mala, araca ya da rne zarar verme eylemi" olarak tariflendiriliyor. Psikolojinin antisosyal kiilik bozukluu olarak tanmlad ksmndan ziyade bizi ykmn "resmi" boyutu ilgilendiriyor. Resmi Vandalizm bu ykm eylemlerinin erkin nderliinde, hkmettii tebaaya yaylm hali olarak da adlandrlabilir. Terim ilk olarak Fransz Devrimi esnasnda bir din adam tarafndan Cumhuriyet Ordusu'nu 455 ylnda Roma'y yamalayan Cermenlerin Vandal boyuna benzetmesiyle ortaya kmtr. Romallarda vuku bulan damnatio memoriae yani hatralarn lanetlenmesi geleneince Neron'nun selefine ait btn heykelleri yktrtmas, Eski Msr'da rahiplerin firavunlarn mezarlarn tahrip etmesi arkaik zamanlardaki Vandalizm rnekleri olarak gsterilir. Bu eylemlerin modern uyarlamalar ise Almanlarn 2.Dnya Sava'nda yerle bir ettii Yahudi sembolleri hatta neredeyse tm bir ehir olarak Varova, Bosna Sava'nda yklan Mostar Kprs, Taliban'n yok ettii Buda heykeli, yine o mehur 11 Eyll World Trade Center saldrs, ABD'nin Badat'taki Saddam Hseyin heykelini ykmas olarak sralanabilir. Btn bu ykmlar stlendikleri mimari ya da kentsel fonksiyondan daha ok bulunduklar corafyaya ait etnik, dini, kltrel deerleri bakmndan zellikli ve nemli yaptlardr. rneklerden de anlald zere Vandalizm ou zaman devlet politikas halinde uygulama alan buluyor. zellikle sava / igal hakkn kendinde bulan ya da oluturan devletler savan kan dkmek ksm kadar bu boyutuna da nem veriyor. Yaptlar ait olduklar ideolojik sistemin veya gemiten tadklar egemenlik izlerinin hatrlanmamas iin zenle seiliyor ve yok ediliyor. Eserler eer dnyann dikkatini ekebilecek derecede estetik deer tayorsa, clz da olsa ykmlara kar sesler kabiliyor. Ama eylemin hedefi nesneden ziyade temsil ettii kltr olduu iin kan clz sesler de bizzat ykanlar tarafndan yenilip yutuluyor.

20.yy balarnda, ada restorasyon kuramnn esaslarn oluturan Venedik Tz'nde "tarihi ant" kavram yeniden tanmlanr. Buna gre "yalnz byk sanat eserlerini deil, zamann gemesiyle kltrel anlam kazanm daha basit eserler" de bu kavramn iinde yer almaktadr. Yani grntlerini izlediimiz bombalanan minareler savatan nce korunmaya deer hibir mimari zellik gstermese de savata ykld iin, sembol olan din, ait olduu corafya, biimlendii kltr hedef alndndan korunmaya, hatta rekonstrksiyon yoluyla yeniden canlandrmaya layk durumdadr. Bir baka deyile hatrlanmak istenmeyen izlerin ya da yok edilmek istenen sembollerin gelecek kuaklara tanmas mimarlarn, korumaclarn, insanln borcu haline gelmitir. Nitekim Varova yklan halinin aynsyla yeniden ina edilmi ve hatta dnyann en nemli turizm merkezlerinden birisi haline gelerek kendisini ortadan kaldrmak isteyen zihniyete hizmet eder hale gelmitir.

Tarihin tekerrr geleneine yaslanan vandalizm bu boyutuyla ykm mimarisinin domasna vesile olmu, unutturmak istediklerini hafzalara naketmi bir eylemler btn olarak batnn genetik miras olarak varolmaya -ne yazk ki- devam edecek gibi grnyor. Bu barbarla dur demek mmkn olmuyorsa da bu kr iddetin, ncesinin ve sonrasnn tm boyutlaryla korunmas elzemdir. nk bugn grmezden gelinen bu sembollerin temsil ettii deerler tarih sahnesinde sandmzdan daha nemli bir rol oynar. mullu bir kltr, namus ve gelecek anlay buna baldr.

______________________________

[*] "Vandalizm bir polisin suratndaki kaya kadar gzel" (Kurt Cobain'in gitarnn zerindeki cmle)

Getiimiz ay iinde haber bltenlerinde Amerikan askerlerinin Irak'taki minareleri bombalamasn izledik. Yabancs olduumuz bir ey deildi. 2005 ylnda Malviyye Camii' nin Babil kulesine benzetilen kvrml minaresinin ykl ya da igal baladndan beri hedef alnan dier eserler bu grntlerin habercisiydi.  
EkstraTm

Mimarlk htiyac / Ertu Uar
Fotoraf zerine Okumalar - 1 / Fatma Erba
Picasso ile Yunus Emre / Gkhan Akura
Heybesinde "Karncalarn Szl"n Tayan Yolcu: Hasan Aycn / Adem Turan
Koruma Kltrne Bir Bak; Bir ngiliz Kasabas... / rfan nal
Tasarm SohbetleriTm

Hakan Grsu ve IDA 2007 dll Projesi: Volitan
Emre Arolat: "Mimarlk benim iin bir dnya gr zerinden ekillenen ve o denli tutarl olan bir i retmektir."
Turgut Cansever: "Kuleler, insanln iine dt gurur ve yanlglarn eseri"
Rem Koolhas ile Mimarlk, Kent ve stanbul zerine
Ustann Gr DediiTm

"Bir Dery Ki Kndekri..." / rfan zfatura
"Keenin Son Delikanls..."

Yorum yazabilmeniz iin ye olmanz gerekiyor. ye olmak iin tklayn.

(ye iseniz sayfann en stnde sa tarafta yer alan ksmdan giri yapmalsnz.)


Henz yorum yaplmam.

ye Girii
Kullanc ad
ifre
Beni hatrla
ifremi unuttum!
cretsiz ye Olun!
Son 10 Yorum
toplant (10.12.2013 - 17:25)
tek st (26.02.2013 - 01:08)
yok var, var var (26.02.2013 - 01:06)
Ho bir yaz (17.08.2012 - 00:19)
beklerken (27.05.2012 - 21:07)
bir yorum (21.12.2011 - 20:20)
bir yorum (21.12.2011 - 20:13)
ite tam da byle (18.11.2011 - 20:37)
Gitmek (18.11.2011 - 19:53)
ELF LAM RA (28.10.2011 - 00:02)
Yorum iin ye olun!