« Anasayfa | Künye | Arşiv 25 Haziran 2018, Pazartesi
Gündem: Kültür-
Sanat
Gündem: Hayat
40i Gündem Nöbetçi Köşe
40PENCERE
İki Nokta Üst Üste
Esma Ürkmez
Matbaadan Tanıtıma Koş!

Yeşilde Durmak
Hale Sert
Kanaviçe

Olay Yeri İnceleme
Zehir Hafiye Battal Küttab
Tezekten Terazi ya da Çok "hit" Alan Hep "tıklanan" Yazı Budur!

[ Kitap -> Kitap Medyası ]

Edebiyatımızın Coğrafyasını Geliştiren Bir Yazar: Talip Apaydın

Seray Şahiner

05.07.2008 - 01:21

Efendilik ile köylülük arasında

Literatür Yayınları ilk yayımlanışından neredeyse 50 yıl sonra, Talip Apaydın Kitaplığı başlığı altında yazarın üç romanını yayımladı. "Sarı Traktör", "Tütün Yorgunu" ve "Ortakçılar" romanlarını kapsayan serinin ön plana çıkan yanı, köy gerçeğini ve yaşamını yalın bir dille anlatması.

1926'da Polatlı'ya bağlı Ömerler köyünde doğan Talip Apaydın, sonradan göç ettikleri Kapılı köyünde büyüdü. Köy okulunda okuyan Apaydın, Çifterler Köy Enstitüsü'nü, ardından Hasanoğlan Yüksek Köy Enstitüsü Güzel Sanatlar Bölümü'nü bitirdi. Bu arada şiir ve öyküler yazmaya başladı. 1946'dan bu yana yazın ve düşünce dergilerinde sürekli yazan Apaydın'ın roman, öykü, şiir ve anı türlerinde kırka yakın kitabı yayımlandı.

Ülkenin çeşitli yörelerinde otuz yıl öğretmenlik yapan Apaydın; Dursun Akçam, Fakir Baykurt, Mehmet Topasan'ın da içinde bulunduğu diğer köy enstitülü yazar arkadaşlarıyla birlikte köy yaşamını, köy insanlarının sorunlarını konu edinerek edebiyatın coğrafyasını genişleten isimlerden biri oldu.

Ortakçılar ile ağaların dünyası

Literatür Yayınları'nca yayımlanan üç romana baktığımızda, "Ortakçılar" isimli eserin Talip Apaydın'ın yaşamıyla en çok örtüşeni olduğunu görüyoruz. Köyünden ayrılıp köy enstitüsünde okumaya giden Sefer'in yaz tatilinde babasının ortakçılık yaptığı köye geri dönmesiyle başlayan roman boyunca, Sefer'in okumuş kimliğine köylülerce yüklenen efendilik ve kendisinin içinde hissettiği köylülük, okulda kendilerine öğretilen insanların eşit olduğu düşüncesi ve babasının çalıştığı çiftlikteki ağaların ezici üslupları karşısında ikileme düşmesini ve bir sorgulama sürecine girmesini anlatıyor yazar. O dönemde belli bir kesimin köy enstitülülerine bakış açısı ve enstitülerin kapanma aşamasına nasıl geldiği de ortaya seriliyor bir yandan.

Sefer'in babası, çalıştığı çiftliğin sahibinin uzaktan akrabasıdır. Israrlara dayanamayarak akrabasının evinde kalan Sefer, ne bu evde rahat eder ne de babası ile diğer ortakçıların yanında. Babası beylerle yakınlaşmasını, onların gözüne girmesini, böylece 'büyük adam' olma yolunda ilerlemesini isterken, beylerin köylülere yaklaşımı son derece aşağılayıcıdır. Sefer, ortakçılar ile beylerin, ağaların dünyasını yakından görür ve kendisi ile bu iki kesimin arasındaki uçurumu derinden hisseder.

Köyünden ayrılarak başkalarının toprağını ekip biçen, bunun karşılığında ürününü toprak sahibiyle paylaşmak durumunda kalan, 'efendiler'in karşısında el pençe divan duran ortakçıların güç yaşamının anlatıldığı roman, çiftçi babalarının "büyük adam olsunlar, bey olsunlar" diye şehre okumaya gönderdikleri köy çocuklarının bilinçlenme sürecini de anlatıyor.

Köy enstitülerinin işleyişi

Tekrar köye dönüp öğretmen olmak üzere enstitülere okumaya giden gençlerin ideallerini de yansıtan "Ortakçılar", köy enstitülerinin işleyiş ve eğitim tarzı hakkında da bilgi veriyor. Enstitü bitince köylere atanıp öğretmenliğe başlayan gençler, işe ders anlatarak değil, köyde okul yoksa okul yaparak başlıyor.

Köydekilere bahçecilik, arıcılık gibi gelir sağlayabilecekleri türlü yöntemleri öğretiyorlar. Bu durumun o dönemde köy enstitülerine karşı olanlarca aleyhte kullanılmasını, "Öğrencileri ırgat gibi çalıştırıyorlar, siyasete alet ediyorlar" laflarıyla enstitülerin saygınlığına gölge düşürülmeye çalışılmasını da anlatan bir roman "Ortakçılar".

Ilk baskısı 1964'de yayımlanan roman, anlatıldığı dönemle ve köy enstitüleriyle ilgili fikir sahibi olmak isteyenler ile romanda yalın üslup sevenler için kaçırılmaması gereken bir eser.

Milliyet Kitap, Haziran 2008

Literatür Yayınları ilk yayımlanışından neredeyse 50 yıl sonra, Talip Apaydın Kitaplığı başlığı altında yazarın üç romanını yayımladı. "Sarı Traktör", "Tütün Yorgunu" ve "Ortakçılar" romanlarını kapsayan serinin ön plana çıkan yanı, köy gerçeğini ve yaşamını yalın bir dille anlatması.  
EkstraTümü »

» Uykusuzluk / Mehmet Uğurlu
» Bir Yılda Kaç Kitap Okuyoruz?
» Doğu'nun Meyvelerini Batı'nın Tepsisinden Sunmak / Ali Ayten
» Kitapçı / Mehmet Ulusel
» "Aşk Istırapsız Olmaz" / Nuri Altun
Kitap MedyasıTümü »

» Edebiyatımızın Coğrafyasını Geliştiren Bir Yazar: Talip Apaydın / Seray Şahiner
» 'Yaratıcı Yazarlık' ve Buluşları / M. İlhan Atılgan
» Gazete-Dergi Okurluğu / Eser Karakaş
» Torpilli Kitap: Sokakta / Haydar Hepsev
» Bilge Karasu Okuma Kılavuzu / Gonca Özmen
Âlemde Ne Var?Tümü »

» Müziğin Gücü / Çeviri: Hale Sert
» İstanbul'daki Muhalif İranlıların Kısa Tarihi - 2 / Cihan Aktaş
» Tahran Kitap Fuarı'nda İlginç Bir Panel - 1 / Cihan Aktaş
» Benazir Butto'nun Son Sözleri / Çeviri: Hale Sert
» Temizlik: Nereden Nereye... / Çeviri: Hale Sert

Yorum yazabilmeniz için üye olmanız gerekiyor. Üye olmak için tıklayın.

(Üye iseniz sayfanın en üstünde sağ tarafta yer alan kısımdan giriş yapmalısınız.)


Henüz yorum yapılmamış.

Üye Girişi
Kullanıcı adı
Şifre
Beni hatırla
Şifremi unuttum!
Ücretsiz Üye Olun!
Son 10 Yorum
toplantı (10.12.2013 - 17:25)
tek söğüt (26.02.2013 - 01:08)
yok var, var var (26.02.2013 - 01:06)
Hoş bir yazı (17.08.2012 - 00:19)
beklerken (27.05.2012 - 21:07)
bir yorum (21.12.2011 - 20:20)
bir yorum (21.12.2011 - 20:13)
işte tam da böyle (18.11.2011 - 20:37)
Gitmek (18.11.2011 - 19:53)
ELİF LAM RA (28.10.2011 - 00:02)
Yorum için üye olun!